Sàn sẽ phải khai gì với bạn — đọc bản dự thảo đang lấy ý kiến
Đọc nhanh trong 30 giây
▸
Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang lấy ý kiến một bản dự thảo Thông tư gồm 4 chương, 19 điều
Nội dung: sàn tài sản mã hóa phải báo cáo gì, công bố gì, vào lúc mấy giờ, gửi cho ai.
▸
Lần đầu có một văn bản Việt Nam ghi ra lịch: trước 9 giờ sáng bày sổ cho công chúng, trước 15 giờ nộp sổ cho cơ quan
Trước nay câu hỏi "sàn này có đàng hoàng không" chỉ trả lời được bằng cảm tính. Nay có một danh sách để đối chiếu.
▸
2 cột khác nhau: thứ bạn được xem, và thứ chỉ cơ quan quản lý được xem
Giá và khối lượng thì công bố ra ngoài. Danh tính nhà đầu tư và dữ liệu ví thì gửi riêng. Đừng trộn 2 cột này làm một.
▸
Đây mới là DỰ THẢO, và nó chỉ ràng buộc tổ chức ĐƯỢC CẤP PHÉP
Tính tới ngày tôi viết bài này, số tổ chức được cấp phép ở Việt Nam vẫn là 0. Nên thứ dùng được ngay không phải cái luật, mà là cái thước.
Nội dung dự thảo trong bài đọc theo các bản tin ngày 16 đến 18/09/2026 của Báo Đấu Thầu, Tin Nhanh Chứng Khoán và Thanh Niên. Đây là văn bản đang soạn, chữ còn đổi được trước khi ký.
Câu hỏi cũ, và lần đầu có chỗ để tra
Có một câu tôi nhận được nhiều hơn mọi câu khác, và nó luôn được hỏi bằng giọng hơi ngại: "Chỗ này có đàng hoàng không anh?"
Người hỏi thường đã gửi tiền vào rồi. Họ không hỏi để quyết định, họ hỏi để yên tâm. Và cái khó là tôi chưa bao giờ có một câu trả lời tử tế, vì muốn trả lời thì phải có một cái thước — mà thước thì chưa ai in ra.
Giữa tháng 9 năm nay, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đưa ra lấy ý kiến một bản dự thảo Thông tư về chế độ báo cáo và công bố thông tin trên thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Văn bản gồm 4 chương, 19 điều, soạn để thực hiện nhiệm vụ Chính phủ giao tại Nghị quyết 05/2025/NQ-CP.
Tôi đọc nó không phải với tư cách người sắp mở sàn. Tôi đọc với đúng một câu hỏi: nếu văn bản này thành luật, người gửi tiền được xem những gì?
Cột thứ nhất: những thứ phải bày ra cho tất cả mọi người
Đây là cột đáng quan tâm nhất với bạn, vì nó là thứ bạn tự mở ra xem được, không cần xin phép ai.
Thứ sàn phải công bố công khai
9h
Trước 9 giờ sáng mỗi ngày làm việc: công bố dữ liệu giao dịch của 24 giờ trước đó
Trong đó có tổng số tài sản mã hóa được phép giao dịch trên hệ thống, và mức độ dao động giá.
▸
Trong giờ giao dịch: giá và khối lượng của giao dịch gần nhất, giá cao nhất và thấp nhất trong phiên, giá bình quân
Theo các bản tin mô tả dự thảo, còn có 3 mức giá chào mua và 3 mức giá chào bán tốt nhất kèm khối lượng tương ứng.
15
Bản cáo bạch của một đợt chào bán phải công bố tối thiểu 15 ngày trước khi chào bán
Tức là người ta không được phép mời bạn mua một đồng mới rồi mới đưa giấy tờ sau.
3
Thành viên ban lãnh đạo hoặc giám đốc công nghệ của sàn muốn tự giao dịch trên chính sàn mình thì phải báo trước tối thiểu 3 ngày
Điều khoản này nhỏ nhưng nói rất nhiều: người soạn văn bản biết rõ ai là người có lợi thế thông tin lớn nhất trong một cái sàn.
Các mốc trên đọc theo bản tin mô tả dự thảo, không phải đọc từ bản gốc có chữ ký — vì bản gốc chưa ban hành. Con số và mốc giờ có thể đổi trong quá trình lấy ý kiến.
Hãy dừng lại ở mốc 9 giờ sáng một chút, vì nó là chi tiết tôi thích nhất trong cả bản dự thảo.
Một cái sàn làm ăn tử tế thì việc công bố số liệu là chuyện thường ngày, không tốn gì. Nhưng với một nơi mà con số được vẽ ra chứ không được khớp ra, thì bày sổ đúng giờ, mỗi ngày, trước mặt tất cả mọi người là việc rất khó làm lâu dài. Vẽ một bảng giá đẹp cho một hôm thì dễ. Vẽ 300 hôm liên tiếp mà không vênh vào đâu thì khó.
Cột thứ hai: những thứ chỉ cơ quan quản lý được xem
Cột này bạn không xem được, và tôi nghĩ nên nói rõ ngay để bạn khỏi trông đợi nhầm.
Thứ sàn phải nộp riêng, theo lịch
15h
Trước 15 giờ mỗi ngày giao dịch: gửi báo cáo giao dịch cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước
Có tách nhà đầu tư trong nước với nước ngoài, cá nhân với tổ chức, kèm khối lượng và giá trị mua bán từng loại tài sản.
24
Trong 24 giờ kể từ khi quyết định đưa một tài sản vào giao dịch hoặc loại nó khỏi hệ thống: phải báo cáo
Báo cáo gửi Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước. Sự cố hệ thống ảnh hưởng hoạt động liên tục cũng phải báo trong 24 giờ.
10
Trước ngày 10 hằng tháng: báo cáo tình hình thị trường và các giao dịch có dấu hiệu đáng ngờ
Gửi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đồng gửi cơ quan công an và cơ quan ngân hàng.
▸
Báo cáo tài chính năm phải được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán được chấp thuận theo quy định về chứng khoán
Nghĩa là con số tài chính của sàn không phải thứ họ tự khai rồi thôi.
Dự thảo áp cho tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, tổ chức phát hành, nhà đầu tư và các tổ chức cá nhân liên quan.
Nhìn 2 cột cạnh nhau sẽ thấy một đường ranh được kẻ có chủ ý: giá thì công khai, người thì không.
Giá, khối lượng, danh sách tài sản — bày ra hết, vì đó là thứ cả thị trường cần để định giá cho đúng. Còn danh tính nhà đầu tư, dữ liệu ví, phân loại trong nước ngoài nước — đi vào đường báo cáo riêng, tới cơ quan quản lý và cơ quan công an.
Ai đó sẽ nói đây là bị soi. Tôi thì đọc theo hướng khác: trong một cái sàn, thứ cần minh bạch là cuộc chơi, không phải người chơi. Một nơi công khai giá nhưng giữ kín danh tính khách thì đang kẻ đúng đường. Nơi làm ngược lại — mù mờ về giá nhưng khoe ảnh khách hàng lãi đậm — thì cũng đang nói cho bạn biết họ là ai.
3 điều phải nói thẳng, kẻo yên tâm sớm
Một. Đây là dự thảo. Chưa ký, chưa có hiệu lực, và chữ còn đổi được. Các bản tin cho biết văn bản dự kiến có thời gian chuyển tiếp tối thiểu 45 ngày sau khi ban hành, để các bên chuẩn bị hệ thống.
Hai. Kể cả khi nó thành văn bản thật, nó chỉ ràng buộc tổ chức được cấp phép. Tính tới hôm nay, số tổ chức được cấp phép ở Việt Nam là 0. Tôi đã viết vì sao trong bài về chuyện chưa sàn nào được cấp phép.
Ba. Tôi đọc dự thảo này qua các bản tin mô tả nó, không phải qua bản gốc có chữ ký — vì bản gốc chưa tồn tại. Nên mọi con số trong bài nên được hiểu là mô tả của báo chí về một bản đang soạn. Khi văn bản chính thức ra đời, tôi sẽ đối chiếu lại và sửa bài này nếu lệch.
Thứ dùng được ngay: một cái thước, không phải một cái luật
Bạn không phải chờ tới ngày thông tư được ký mới dùng được nó.
Bản dự thảo đã nói ra một điều có giá trị ngay hôm nay: đây là mức tối thiểu mà Nhà nước cho rằng một nơi giữ tiền của dân phải khai ra. Lấy đúng danh sách ấy đem đi hỏi bất cứ nơi nào đang giữ tiền của bạn.
5 câu hỏi rút thẳng từ bản dự thảo
1
Nơi này có công bố dữ liệu giao dịch của ngày hôm trước không, và công bố ở đâu
Không tìm thấy chỗ công bố, chỉ thấy bảng giá nhấp nháy trong ứng dụng — đó là 2 thứ khác nhau.
2
Giá ở đây có đối chiếu được với một nguồn bên ngoài không
Khi họ thêm hoặc bỏ một đồng khỏi hệ thống, có thông báo không, trước hay sau
Dự thảo đòi báo cáo trong 24 giờ. Một nơi lặng lẽ gỡ một đồng khỏi bảng mà không ai hay là chuyện đáng hỏi.
4
Có ai kiểm toán con số tài chính của họ không, và là ai
Câu trả lời "chúng tôi minh bạch 100%" không phải tên một tổ chức kiểm toán.
5
Nếu đây là một đợt chào bán đồng mới, giấy tờ có được đưa ra trước khi mời tiền không
Dự thảo đòi 15 ngày. Mời trước, giấy sau là thứ tự ngược.
5 câu này không phán một nơi là tốt hay xấu. Chúng chỉ cho bạn biết nơi ấy đang đứng cách cái mức tối thiểu kia bao xa.
Tôi để ý một điều khi đọc xong: cả 5 câu trên đều không hỏi về lợi nhuận. Không câu nào hỏi "chỗ này trả bao nhiêu phần trăm". Bản dự thảo cũng vậy — nó không quan tâm sàn hứa gì, nó chỉ quan tâm sàn khai gì.
Đó là một cách nhìn đáng mượn. Chỗ nào nói nhiều về thứ bạn sẽ nhận được và nói rất ít về thứ họ phải khai ra, thì phần nói nhiều kia thường là phần được chuẩn bị kỹ nhất.
Đọc xong rồi thì đi tiếp đâu
Muốn biết toàn bộ khung pháp lý đang đứng ở đâu, bảng tra một trang nằm ở bảng tra các mốc ngày của luật tài sản số — bảng này vừa được bổ sung thêm 2 mốc trong lần soi ngày 20/09.
