Hàn Quốc: 29 giấy phép, còn 27, và đúng 2 sàn có lãi
Một câu hỏi tôi bị hỏi nhiều nhất trong tháng này
Đại ý thế này: "Sàn được cấp phép rồi thì mọi thứ ổn đúng không?"
Câu hỏi rất hợp lý. Giấy phép nghe như một cái đích. Qua được nó thì coi như xong phần khó.
Nhưng có một nơi đã đi trước chúng ta 5 năm trên đúng con đường này, và họ để lại một bộ số liệu đầy đủ tới mức không cần suy đoán gì thêm. Nơi đó là Hàn Quốc.
Tôi ngồi đọc lại số liệu của họ không phải để dọa ai. Tôi đọc vì một lý do rất cụ thể: Việt Nam sắp cấp tối đa 5 giấy phép, và Hàn Quốc đã từng cấp 29. Chuyện xảy ra với 29 cái giấy phép ấy là dữ kiện gần nhất mà chúng ta có.
29 giấy phép, rồi 42, rồi còn 27
Vòng sát hạch đầu tiên kết thúc tháng 12/2021. Có 29 đơn vị đậu — 24 sàn giao dịch và 5 đơn vị lưu ký.
Sau đó con số còn tăng, có lúc lên tới 42 đơn vị đăng ký. Rồi nó quay đầu.
Tới đầu năm 2026, số còn hoạt động là 27.
Con số 27 nghe như một sự co lại nhẹ. Nó không nhẹ. Cơ quan tình báo tài chính Hàn Quốc ghi nhận một câu mà tôi đọc đi đọc lại vài lần: hơn 90% các sàn chỉ giao dịch coin đã xói mòn hoàn toàn vốn của mình.
Nghĩa là phần lớn trong số còn sống cũng đang sống bằng vốn đã cạn.
Trong cả thị trường ấy, đúng 2 sàn có lãi
Đây là chỗ số liệu nói rõ nhất. Năm 2024:
Nếu bạn chỉ đọc số 2024, kết luận là "2 sàn thành công". Đọc thêm số nửa đầu 2026 thì kết luận đó phải sửa lại.
Kẻ thắng bền, tính tới lúc này, là một sàn rưỡi.
Vì sao Upbit thắng, và chi tiết ít ai kể
Chỗ này đáng đọc kỹ, vì nó lật một giả định.
Upbit ra mắt tháng 10/2017. Nó không tự dựng tất cả rồi ngồi chờ người dùng tới. Nó ra mắt bằng một hợp tác với Bittrex — sàn Mỹ khi đó đang lớn.
Hợp tác đó cho Upbit 2 thứ ngay ngày đầu: hơn 110 đồng được niêm yết sẵn, và — đây mới là phần quan trọng — sổ lệnh dùng chung cho BTC, ETH, USDT.
Sổ lệnh dùng chung nghĩa là người dùng Upbit đặt lệnh vào một cái bể đã có sẵn người mua người bán, thay vì vào một cái bể trống.
Trong 2 tháng, Upbit lên vị trí số một thế giới về khối lượng.
Tới tháng 9/2019, khi bể của mình đã đủ dày, Upbit cắt sổ lệnh chung với Bittrex và đứng một mình.
Tôi kể chi tiết này ra vì nó nói một điều mà bảng xếp hạng không nói: sàn dẫn đầu Hàn Quốc khởi đầu bằng cách mượn thanh khoản của người khác. Không phải bằng công nghệ hay hơn.
Thứ hai nữa: Upbit có tài khoản thực danh tại K Bank. Ở Hàn Quốc, một sàn muốn cho người dùng nạp tiền won thì phải có hợp tác tài khoản thực danh với một ngân hàng, và mỗi sàn chỉ được một ngân hàng. Trong 27 đơn vị còn hoạt động, chỉ 5 đơn vị có được thứ đó.
Mối quan hệ ấy chặt tới mức thành phụ thuộc ngược: khoảng 20% tiền gửi của K Bank là tiền của khách Upbit, và ngân hàng này đã 3 lần hủy kế hoạch niêm yết — một phần vì chính rủi ro tập trung đó.
Những cái tên đã tắt, và chúng tắt vì gì
Danh sách sàn đóng cửa ở Hàn Quốc xếp thành lớp: Cashierest, Coinbit đóng tháng 11/2023, Huobi Korea tháng 1/2024, rồi GDAC, ProBit.
Riêng năm 2024 có 11 sàn đóng vĩnh viễn. Khoảng 34.000 khách hàng bị kẹt số tài sản ước tính 12,8 triệu USD.
Bây giờ là phần tôi muốn bạn giữ lại.
Không sàn nào trong số đó chết vì phần mềm.
Không có cái nào sập vì máy khớp lệnh chạy sai, vì hệ thống quá tải, vì lập trình viên viết lỗi. Chúng chết vì không xin được ngân hàng, vì sổ lệnh không đủ dày để ai muốn giao dịch, vì doanh thu không đủ nuôi bộ máy tuân thủ mà luật bắt phải có.
Đó là 3 thứ hoàn toàn nằm ngoài phần kỹ thuật.
Kết cục của cả người thắng lẫn người thua
Có một đoạn kết mà tôi không đoán trước được khi bắt đầu đọc.
Đói doanh thu kéo dài đủ lâu thì tài chính truyền thống vào nhặt. Mirae Asset mua Korbit và đổi tên thành Digital X trong tháng 8/2026. Và lớn hơn cả: Naver nuốt Dunamu — công ty mẹ của chính Upbit — công bố ngày 26/11/2025, định giá khoảng 15 nghìn tỷ won.
Kẻ thắng cuộc cũng về tay một tập đoàn lớn hơn.
Câu rút ra, tôi viết thẳng: giấy phép không phải cái hào bảo vệ. Hào là đường tiền qua ngân hàng, và là thanh khoản.
Tầng giám sát ở đó có răng thật
Một phần khác đáng biết, vì Việt Nam rồi cũng sẽ đi tới đoạn này.
Luật bảo vệ người dùng tài sản ảo của Hàn Quốc có hiệu lực ngày 19/07/2024. Nó buộc sàn giữ tối thiểu 80% tài sản khách trong ví lạnh, mua bảo hiểm cho ví nóng, và thường xuyên giám sát giao dịch bất thường rồi báo ngay.
Cách các sàn Hàn làm phần giám sát đó cũng đáng chú ý: họ tự dựng hệ thống theo bộ tiêu chí chuẩn của cơ quan giám sát tài chính, chứ không mua sẵn của bên thứ ba. Nhà nước thì chồng thêm tầng của mình, vận hành nền tảng giám sát riêng có gắn trí tuệ nhân tạo.
Và cái tầng đó cắn thật. Trong 2 năm đầu có hơn 40 vụ điều tra. Án tù đầu tiên cho hành vi thao túng là 3 năm; một vụ rút thảm bị 4 năm.
Kể cả sàn số một cũng không ngoại lệ: Upbit bị phạt 35,2 tỷ won — khoảng 25 triệu USD — vì 5,3 triệu lỗi trong khâu xác minh danh tính khách hàng.
Đọc chuyện Hàn Quốc thế nào cho có ích
Tôi không viết bài này để nói thị trường Việt Nam sẽ giống hệt. Hai nước khác nhau ở quá nhiều thứ, và Việt Nam còn có một khác biệt lớn ngay từ đầu: thí điểm chỉ cấp tối đa 5 suất, thay vì mở cho vài chục đơn vị như vòng đầu của Hàn.
Điều tôi muốn bạn mang về là 3 câu hỏi thay thế. Khi có tin sàn đầu tiên được cấp phép, phần lớn người đọc sẽ hỏi "sàn nào được cấp". 3 câu dưới đây hữu ích hơn:
Một — sàn đó nạp rút tiền đồng qua ngân hàng nào? Ở Hàn, đây là thứ chia đôi thị trường: 5 đơn vị có, phần còn lại không. Không có đường tiền thì mọi thứ khác là trang trí.
Hai — sổ lệnh của nó lấy thanh khoản từ đâu trong 6 tháng đầu? Sàn dẫn đầu Hàn Quốc mượn của Bittrex gần 2 năm. Một sàn mới mở với sổ lệnh trống thì bạn đặt lệnh cũng không ai khớp.
Ba — nó sống bằng doanh thu gì khi thị trường nguội? Hơn 90% sàn coin-only ở Hàn xói mòn hết vốn. Giấy phép không tự sinh ra doanh thu.
3 câu đó, bạn hỏi được ngay hôm nay, trước cả khi có tin.
Đọc xong rồi thì đi tiếp đâu
Nguồn — bản gốc, mời bạn đọc ở đây
Phần trên là bản kể lại bằng tiếng thường. Bản có giá trị vẫn là các nguồn dưới đây, nên tôi để nguyên đường dẫn cho bạn mở ra đọc thẳng bất cứ lúc nào. Mọi con số trong bài đều được đối chiếu qua ít nhất 2 nguồn trước khi viết.
Chúc bạn khai ngộ
Master Xuân Hùng
P.s: Sống trong mục tiêu.
Từ mục tiêu, con đường sẽ hiện dần ra.