Việt Nam từ hạng 4 xuống hạng 18 về dùng tiền mã hóa: cách đọc một bảng xếp hạng mà không bị con số dắt đi
3 con số cho cùng 1 câu hỏi
Mỗi năm, hãng phân tích chuỗi khối Chainalysis công bố một bảng xếp hạng các nước theo mức độ người dân dùng tiền mã hóa. Bảng này được báo chí trích rất nhiều, và Việt Nam thường đứng ở nhóm đầu. Năm 2025, Việt Nam đứng hạng 4 trên 151 nước, sau Ấn Độ, Mỹ và Pakistan.
Bảng năm 2026 ra ngày 23/09/2026. Từ đó tới nay, trên mạng lưu hành ít nhất 3 phiên bản cho vị trí của Việt Nam: hạng 18, hạng 6, và vẫn hạng 4.
Chỉ có 1 cách để biết con số nào đúng: mở bảng gốc. Trên trang của Chainalysis, dòng của Việt Nam ghi đúng thế này: hạng chung 18; 4 cột con lần lượt là 7, 23, 14, 17. Bảng năm nay chấm 117 nước. Con số hạng 4 chính là vị trí năm 2025, bị chép lại sang năm 2026. Con số hạng 6 thì tôi không tìm được nguồn gốc nào.
Đây là bài học đầu tiên, và nó rẻ: tiêu đề không phải nguồn. Một bảng có 20 dòng, mở ra đọc mất 1 phút.
Vì sao không trừ được 4 cho 18
Chainalysis gọi bảng năm 2026 là ấn bản thứ 7, và nói ấn bản này ra mắt một phương pháp mới để đo mức độ sử dụng. Thước mới gồm 4 phần:
Chi tiết đáng để ý là chữ trung bình nhân. Trung bình cộng thì một cột rất mạnh bù được cho một cột yếu. Trung bình nhân thì không: cột yếu nhất kéo cả điểm chung xuống mạnh hơn. Đó là lý do một nước đứng hạng 7 ở cột mạnh nhất vẫn có thể đứng hạng 18 chung cuộc.
Còn vì sao 2 năm không trừ được cho nhau: hãy nhìn cả bảng, không chỉ dòng của Việt Nam.
Cả bảng cùng xáo trộn
Nếu chỉ Việt Nam đổi hạng, người ta có thể hỏi Việt Nam đã đổi gì. Nhưng khi 3 trong 5 nước đầu bảng đổi cùng một lúc, và cả số nước được chấm cũng đổi từ 151 xuống 117, thì thứ đổi nhiều nhất là cái thước.
Theo cách tôi đọc, thước mới thưởng cho những nơi có nhiều tiền nằm lại trên chuỗi và dòng tiền chảy qua dịch vụ có tổ chức, nên các thị trường thu nhập cao, có sàn được cấp phép, đi lên. Đây là suy luận của tôi từ cách Chainalysis mô tả 4 cột, không phải lời giải thích của Chainalysis.
Bức chân dung trong 4 cột con
Đây là phần tôi thấy giá trị nhất của bảng năm nay, và nó không nằm trong tiêu đề nào.
Ở cột dòng tiền, Việt Nam hạng 7 — ngang hàng với những thị trường lớn nhất thế giới. Ở cột số dư, Việt Nam hạng 23. Đặt 2 con số cạnh nhau, tôi đọc ra một bức chân dung: rất nhiều tiền đi qua, tương đối ít tiền nằm lại. Người dùng ở Việt Nam mua bán, chuyển đi chuyển lại nhiều hơn là cầm giữ.
Tôi không nói đó là tốt hay xấu. Nhưng nó gợi ra một câu hỏi đáng hỏi về chính mình: tiền của bạn trong thị trường này là tiền đang đi qua, hay tiền bạn chủ ý để nằm lại? 2 loại tiền đó cần 2 cách giữ gìn khác nhau. Tiền đi qua cần sổ sách rõ ràng — vì mỗi lần đi qua là một dòng tiền có thể bị hỏi nguồn gốc, như nhà này đã kể trong bài về tài khoản bị đóng băng sau khi bán USDT. Tiền nằm lại cần câu hỏi "chìa khóa đang ở đâu".
Việc làm được ngay, từ hôm nay
Đọc xong rồi thì đi tiếp đâu
Muốn so Việt Nam với một thị trường đã đi trước trên đúng con đường cấp phép sàn, đọc bài về Hàn Quốc và 29 giấy phép — Hàn Quốc năm nay đứng hạng 5 trong bảng của Chainalysis.
Còn nếu bạn muốn biết vì sao Việt Nam vẫn chưa có sàn nào được cấp phép theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, mở bài về điều kiện cấp phép và 5 cánh cửa.
Chúc bạn khai ngộ
Master Xuân Hùng
P.s: Sống trong mục tiêu.
Từ mục tiêu, con đường sẽ hiện dần ra.